Hiệu Ứng Zeigarnik Là Gì? Cách Sử Dụng Zeigarnik Effect Thế Nào?

Hiệu ứng Zeigarnik hiện diện rất nhiều trong đời sống và công việc của chúng ta. Một bộ phim đang hồi gay cấn mà nó dừng lại có phải sẽ khiến bạn háo hức chờ đợi tập tiếp theo. Bạn thường nhớ về phần việc còn đang bỏ ngỏ hơn là những cái đã hoàn tất. Vậy Zeigarnik Effect là gì? Hãy cùng mình tìm hiểu nhé!

Zeigarnik Effect là gì?

Hiệu ứng Zeigarnik là hiện tượng con người có xu hướng ghi nhớ tốt hơn đối với các sự việc bị dang dở hoặc gián đoạn. Căng thẳng đến từ những nhiệm vụ chưa hoàn thành khiến chúng ta nhớ về nó nhiều hơn dù đã gác lại và đang ở trong một công việc khác.

Nguồn gốc của hiệu ứng Zeigarnik

Hiệu ứng được đặt theo tên của nhà tâm lý học người Nga – Bluma Zeigarnik. Các thí nghiệm sâu hơn về hiệu ứng này xuất phát từ quan sát tình cờ của bà tại một quán cà phê ở Vienna. Bà nhận thấy những người phục vụ hầu như ghi nhớ tốt hơn đối với những hóa đơn chưa trả nhưng sẽ nhanh chóng quên đi nếu chúng đã được thanh toán.

Để đi tìm lời giải cho hiện tượng thú vị Zeigarnik Effect là gì, trong các thí nghiệm bà chủ động để các đối tượng tham gia có đủ thời gian hoàn thành thử thách và đôi khi thì buộc họ phải bị gián đoạn. Sau đó, Zeigarnik kiểm tra trí nhớ của họ trong các trường hợp và nhận ra rằng họ nhớ tốt những nhiệm vụ dang dở tốt gấp đôi so với khi đã hoàn thành.

Nguyên lý của hiệu ứng Zeigarnik

Hiệu ứng Zeigarnik đưa thông tin trong trí nhớ ngắn hạn vào trí nhớ dài hạn của chúng ta. Thông qua tác động của hai yếu tố chính là sự khó chịu khi mục tiêu còn bỏ dở và mưu cầu về cảm giác thỏa mãn khi công việc được hoàn thành có thể lý giải được Zeigarnik Effect là gì.

• Căng thẳng trong nhận thức

Khi nhiệm vụ bị gián đoạn, nó thường mang tới cảm giác căng thẳng, bứt rứt, tâm trí mãi suy nghĩ về điều đó. Trạng thái này khiến cho bộ não của chúng ta như “tô màu” cho các mục tiêu chưa hoàn thành, nó nổi bật lên và liên tục gợi nhớ trong trí óc của bạn. Cảm giác này sẽ đeo bám cho đến khi bạn có thể hoàn thành mục tiêu đó.

• Động lực và sự thỏa mãn

Để dễ hình dung, bạn hãy tưởng tượng, bạn có một “to do list” và một vài đầu việc còn chưa cập nhật trạng thái hoàn thành sẽ làm bạn thấy khó chịu. Nhiệm vụ dang dở thu hút sự tập trung chú ý của bạn, thôi thúc bạn bắt tay vào hành động để hoàn thành nó. Động lực trong nguyên lý của hiệu ứng Zeigarnik là gì bắt đầu sinh ra vì chúng ta mong mỏi cảm giác an tâm khi mọi thứ “đã đâu vào đấy”. Bộ não hỗ trợ chúng ta bằng cách “chiếu đi chiếu lại” các phần việc cần nhanh chóng hoàn tất nếu muốn có được sự thỏa mãn đó.

Hiệu ứng Zeigarnik trong Marketing là gì?

Trong thời buổi kinh doanh hiện đại, người tiêu dùng choáng ngợp giữa một biển thông tin và sự lựa chọn của các thương hiệu. Việc cài được một “chiếc neo” bền vững vào trong tâm trí khách hàng về hình ảnh sản phẩm cũng là thách thức lớn. Và hiệu ứng Zeigarnik được sử dụng như một công cụ vàng nắm bắt và duy trì sự tập trung của khách hàng vào thương hiệu. Bằng cách khéo léo lồng ghép những câu chuyện hoặc chiến dịch quảng cáo không khép lại ngay lập tức. Cái kết mập mờ lấp lửng sẽ lôi kéo sự mong đợi và tương tác của khách hàng ở những lần tiếp theo.

Đánh vào điểm mấu chốt trong tâm lý của người tiêu dùng là sự tò mò. Sự mong đợi để biết kết quả cuối cùng buộc họ ghi nhớ và theo dõi câu chuyện mà thương hiệu đưa tới. Tận dụng câu trả lời của hiệu ứng Zeigarnik là gì, nó  có thể giúp các nhà sáng tạo sử dụng trực tiếp trong quảng cáo và marketing như:

• Tạo quảng cáo gây tò mò: Tạo câu hỏi hoặc tình huống bỏ lửng để khách hàng thắc mắc, chú ý. Bí ẩn nhưng phải thú vị là một yếu tố quan trọng để gây ấn tượng và giữ sự quan tâm của khách hàng.
• Sử dụng “cliffhanger” trong series quảng cáo: Sử dụng “kết thúc bỏ lửng” trong mỗi phần của chuỗi chiến dịch để tạo sự mong chờ và theo dõi tiếp theo từ khán giả. Nội dung càng kịch tích hoặc hữu ích càng thu hút khách hàng nhớ tới.
• Thưởng cuối khi hoàn thành nhiệm vụ: Mang lại cho người dùng sự mong đợi về một phần thưởng, họ sẽ nỗ lực để vượt qua thử thách. Cách này giúp họ vượt qua cả sự căng thẳng cơ bản của hiệu ứng Zeigarnik, thay vào đó là cảm giác phấn khích theo đuổi nhiệm vụ để nhận thưởng.
• Quy trình nhiều bước: Thiết kế các quy trình đăng ký, mua hàng hoặc hoàn thành hồ sơ trực tuyến thành nhiều bước nhỏ. Dưới tác động của hiệu ứng Zeigarnik mọi người có xu hướng thao tác nhanh hơn để kết thúc quy trình hơn.
• Thiết kế website và trải nghiệm người dùng: Có thể dùng các thanh tiến độ nhiệm vụ (progress bar) hoặc chỉ số thông báo nhắc nhở người dùng về các nhiệm vụ chưa hoàn thành. Hiển thị những câu hỏi/ thông tin/ hình ảnh gây tò mò ở đầu trang web, sự ngắt quãng thông tin sẽ thúc đẩy người dùng vào tìm kiếm để thỏa mãn thắc mắc.
• Lời kêu gọi hoàn thành: Lời nhắc về sản phẩm trong giỏ hàng, lời nhắc về click vào “bước cuối” để hoàn thành quy trình, bấm vào đây để biết thêm chi tiết… Khéo léo dẫn dắt người dùng đi sâu vào tìm hiểu.

Kết luận

Zeigarnik Effect là hiện tượng chúng ta liên tục suy nghĩ và ghi nhớ sâu về những việc còn dang dở cho đến khi nó hoàn thành.

Người ta ngắt quãng sự hấp dẫn khi truyền tải thông điệp đến khách hàng, tạo sự tò mò để khách hàng ghi nhớ và theo dõi hoặc tạo ra những nhiệm vụ khuyến khích người dùng hoàn thành để tìm sự thỏa mãn. Là mô tuýp ứng dụng phổ biến của hiệu ứng Zeigarnik tạo nên thành công trong các chiến dịch Marketing giúp in đậm hình ảnh thương hiệu trong lòng khách hàng.

Tài liệu tham khảo

https://brandspankingmarketing.com/the-zeigarnik-effect-and-modern-marketing-how-nike-coca-cola-and-apple-keep-us-intrigued/#:~:text=The%20Science%20Behind%20the%20Zeigarnik%20Effect%3A&text=It%20taps%20into%20our%20brain’s,leaving%20audiences%20on%20a%20cliffhanger.

https://homenext.edu.vn/marketing-co-ban/hieu-ung-zeigarnik/

https://www.verywellmind.com/zeigarnik-effect-memory-overview-4175150